My CMS

Slopen die handel

07Het schooljaar is voorbij dus een mooi moment om vooruit te kijken. Hoe kan het anders, beter? Het beste voorstel lijkt mij: de bezem erdoor, rigoureus graag. Geen kosmetische mooimakerij of opleukerij maar vet de beuk erin. Op de kop die handel. Onderwijs verdient het. Want zeg nou zelf: wat leren ze daar eigenlijk?

In onze ivoren torens van nuttig-leerzame kennis wordt steeds meer de verkeerde dingen geleerd. Dat zie je aan de samenleving waarin wat je doet steeds minder belangrijk wordt in vergelijking met wat het oplevert. Nee hoor, ik had geen topzwaar schooljaar zodat ik depressief in de cynische drek wegzakte. Ik sta niet alleen, ik zal er een paar getuigen van formaat bijhalen.

Zo signaleert managementfilosoof René ten Bos dat het in organisaties niet meer gaat om de werknemer, maar om wat deze bijdraagt aan het grotere geheel. Natuurlijk is een bedrijf geen zorginstelling die anderswillende individuen een passende dagbesteding biedt. Maar Ten Bos maakt het relevant door te stellen dat als een bedrijf zijn werknemers niet meer het gevoel kan geven dat ze meer zijn dan een radertje in het geheel, zo’n bedrijf ook niet kan rekenen op het juist zo gewenste innovatie- en risicogedrag dat men aan de andere kant juist weer heel graag ziet. De gevolgen van die focus op betere en efficiëntere output zien we al een paar jaar glashelder om ons heen. Een bancaire sector die niet meer voor de gemeenschap actief is maar voor het eigen rendement. Een zorgsector die uitgekleed en afgeslankt wordt om betere kostenstructuren te realiseren. Apotheken die voor toelichting op een medicijn een vast tarief in rekening brengen. Straks geeft de buschauffeur in een grote stad alleen nog tegen betaling aan waar u moet uitstappen, en incasseert de kassière haar eigen bonuspunten van uw kaart in ruil voor het doorberekenen van de uwe. Voor wat hoort wat. Geleerd op school.

Ook Mihaly Csikszentmihalyi (hoogleraar psychologie, bekend van het begrip ‘flow’) stelde al eerder dat we denken dat meetbare dingen echt zijn, en dat we negeren wat we niet kunnen meten. Zo hebben we een mooie schaal om de intelligentie van mensen met testen te meten, maar we maken ons niet druk om gevoeligheid, betrokkenheid en behulpzaamheid, omdat we nog niet weten hoe we die eigenschappen kunnen meten. Hij haalt daarbij futuriste Hazel Henderson aan, die als levensdoel heeft om overheden te overreden minder makkelijk meetbare trends in de berekening van hun bruto nationaal product mee te nemen. Daling van de levenskwaliteit, plundering van de aarde, toenemende uitstoot. Je meet alleen wat wat je weet, de rest is onze zorg niet echt. Rendement is de illusie van een proces van roofbouw in balans.

Waar wordt ons met de paplepel ingegoten om naar heldere resultaten te werken? Om als bedrijf niches in de markt op te zoeken en effectief met de nieuwste middelen te exploiteren? Kosten en baten af te wegen om de haalbaarheid van een goed initiatief te waarderen? Het klinkt allemaal zo logisch dat je je haast niet kunt voorstellen dat het anders kan.

Nee, dan geef ik eerlijk gezegd liever mijn geld uit aan de tweedaagse training ‘Kunst van het vragen stellen’, in het ISVW-programma. Een luttele € 1230,25, en na de training, volgens de brochure: “Weet u niet meer wat u hoort. U merkt dat u ineens veel minder begrijpt waar mensen het over hebben. U heeft dus veel meer vragen.” Kijk, daar zou het komend schooljaar mee moeten beginnen, in plaats van roosters uitdelen en de wegingscriteria voor proefwerk en tentamen analyseren. Weg met die illusie van maakbaarheid en beheersbaarheid. Verwarring, onrust, onzekerheid, zinvolle vragen stellen, nieuwe conceptruimtes opzoeken om te onderzoeken. Grenzen verleggen en ontkennen. Dan kom je tenminste ergens.

LINKS

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *